Op de eerste etage van Nieuw Galgenwaard hangt een van de beroemdste foto's uit de vaderlandse voetbalhistorie. In 1957 zelfs uitgeroepen tot het beste World Press-sportbeeld uit Nederland. De foto is gemaakt door de Utrechtse fotograaf Jaap Herschel en laat een indrukwekkende save zien van Frans de Munck. Met een katachtige reflex weet de doelman de bal - in dit geval letterlijk het bruine monster - uit de hoek te slaan. De topkeeper maakt zijn reputatie als Zwarte Panter op de onderscheiden foto in alle opzichten waar. Ook de entourage mag er zijn. Een grensrechter met een sobere jaren-vijftig outfit en het publiek zit bijna óp het speelveld. Op de eerste ring allemaal staanplaatsen, beneden houten banken voor de veelal jeugdige toeschouwers. Ook de wielerbaan wordt optimaal benut door kijkers.

De beroemde foto is in hetzelfde jaar ook gebruikt door een handige platenbaas. Hij heeft de befaamde mars Koning Voetbal van componist Willy Schootemeijer uit de jaren dertig opnieuw uitgebracht, met de pantersprong van Frans de Munck op de omslag van het singletje zelf. Het is een kostbaar kleinood voor verzamelaars, het enige 45-toerenplaatje van misschien wel de beste en meest eigenzinnige keeper die het Nederlandse voetbal ooit kende. De Munck zelf kan wel leven met die kwalificaties. 'Ik ben mijn geld overal dubbel en dwars waard geweest', zegt de inmiddels 83-jarige Zeeuw. 'En dat kun je tegenwoordig van lang niet alle keepers zeggen. Ik kom ondanks mijn atrose nog geregeld bij de thuiswedstrijden van Vitesse en sporadisch bij het Nederlands elftal. Dus ik heb recht van oordelen. Zelfs bij de topclubs in Nederland is het blijkbaar moeilijk een jonge, betrouwbare keeper te vinden. Al moet ik zeggen dat Harald Wapenaar bij Vitesse me meestal wel kan bekoren. In elk geval een doelman die een behoorlijke uitstraling heeft. En dat is toch wel de belangrijkse eigenschap voor een keeper.'

Uitstraling

Het woord is gevallen. Een keeper moet zowel naar de tegenpartij als naar zijn eigen achterhoede iets uitstralen. Tonny van der Linden, voorheen teamgenoot van De Munck bij DOS en in Oranje: 'Frans is samen met Piet Kraak de beste keeper geweest met wie ik gevoetbald heb. Het verschil tussen beiden zat 'm vooral in de stijl. Kraak keepte sober maar effectief, De Munck stijlvol en spectaculair en dat kon het publiek wat meer bekoren. Bovendien was hij een mooie speler om te zien en daar heeft hij optimaal gebruik van gemaakt.' Zoals die keer dat de beroemde Amerikaanse filmster Jayne Mansfield in Nederland op bezoek was en de aftrap deed bij de wedstrijd tussen Sparta en DOS. Wat zijn ploeggenoten niet durfden, deed De Zwarte Panter wél: hij kuste de blonde diva vol op haar mond. 'En ik was die middag niet eens aanvoerder.'

Van der Linden noemt nóg een eigenschap die De Munck tot een klassekeeper maakte. 'Hij had veel talent, maar ook de motivatie om alles uit zijn capaciteiten te halen. Toen Frans bij DOS kwam spelen in 1957, was hij al bijna 35 jaar. Naast de gewone trainingen waren we ook buiten die uren om vaak op de Thorbeckelaan in de weer, hij in het doel en ik op de rand van het strafschopgebied. Hij kon woest worden als ik mijn dwarrelballen op hem afvuurde, Frans kon absoluut niet tegen zijn verlies. Niet tijdens de wedstrijden én niet op de trainingen. Hij liep nog liever kapotte vinger op dan dat-ie een bal moest doorlaten.'

En DOS-middenvelder Henk Temming, befaamd vanwege zijn afstandsschoten en nooit gemiste strafschoppen: 'Frans kon je midden in de nacht bellen om te gaan trainen, dan kwam hij subiet. Een trainingsdier zoals ik er nooit eerder één had meegemaakt. En dan zijn zelfbewuste uitstraling: een aanvaller was al in het nadeel als De Munck in het zicht kwam met die mooie, helblauwe trui. Of die zwarte met een fraaie witte V-hals. Hij was altijd goed verzorgd, binnen en buiten het veld. In zijn Duitse tijd heeft hij zelfs in een film meegespeeld. En die trok volle zalen. Maar Frans kon ook eigenwijs zijn, zoals in die periode dat onze trainer Jaap van der Leck hem buiten de ploeg had gezet en de voorkeur gaf aan jan van der Wint. De Munck koos daarop tijdelijk voor het zaalhandbal, trok volle sporthallen in Utrecht en onder druk van de openbare opinie kon het DOS-bestuur niets anders doen dan hem terughalen. Frans had zich optimaal in conditie gehouden en keepte met een als vanouds.'

Toch heeft Temming ook nog een kritische kanttekening in petto. 'De Munck was een wereldkeeper, maar dat merkte je niet als hij een penalty te verwerken kreeg. Ik kan me herinneren dat hij in zijn DOS-tijd ook maar één strafschop heeft gestopt. Ik heb hem wel eens gevraagd waarom hij nooit voor een bepaalde hoek koos. "Henk, je denkt toch zeker niet dat ik voor flikker ga liggen in een verkeerde hoek? Dat kan ik met mijn reputatie niet hebben", antwoordde hij.'Van der Linden: 'Desondanks blijf ik me Frans herinneren als de beste keeper met wie ik bij DOS en Oranje heb gespeeld. Hij trok extra mensen naar de stadions, dat weet ik zeker. En dan mag je van mij nog zo eigenzinnig zijn, het gaat nog altijd om de prestaties op het veld. En volgens mij heeft hij ooit tegen de Belgen een penalty gestopt, in Antwerpen nog wel.'

Conflicten

Behalve het conflict met DOS-trainer Jaap van der Leck is de voetballoopbaan van Frans de Munck doorspekt met kleine en grotere ruzies. Zo werd hij begin jaren vijftig voor een jaar geschorst, omdat hij bij Sittardse Boys geld zou krijgen in een periode dat betalingen voor voetballers nog niet geoorloofd waren. De doelman debuteerde toen al in Oranje en zijn overgang naar Ajax leek een kwestie van tijd. Zijn schorsing blokkeerde die transfer echter, zodat De Zwarte Panter uitweek naar 1. FC Köln. De Munck: 'Ik had het geluk dat die club toevallig op zoek was naar een goede keeper en ze kwamen bij mij terecht. Keulen lag nog gedeeltelijk in puin vanwege de bombardementen in de oorlog, maar het stadion was gelukkig onbeschadigd gebleven. Daar heb ik de beste voetbaljaren van mijn leven gehad. Ik heb in Duitsland ook nog mijn trainersdiploma gehaald, maar de KNVB erkende dat niet. Zelfs prins Bernard heeft nog een keer bemiddeld toen ik in onmin lag met de voetbalbond. Hij heeft geprobeerd mij alsnog aan een licentie te helpen, maar dat mocht niet baten. Ik heb toen op eigen kracht mijn Nederlandse diploma gehaald.' De befaamde watersnoodwedstrijd in 1953 in het Parc des Princes, waar een team van in het buitenland spelende Nederlandse profs het Franse nationale team met 2-1 versloegen, bracht een definitieve doorbraak voor De Munck. Hij keerde definitief terug in Oranje en kwam in totaal toch nog tot 31 caps. 'En dan te bedenken dat er destijds veel minder interlands zijn dan tegenwoordig en dat we ook nooit op een WK van de partij zijn geweest', zegt De Munck. 'Dat is ook het geluk voor Edwin van der Sar, die ik trouwens een uitstekende keeper vind. Alleen begrijp ik dat optimisme rond het Nederlands elftal niet voor het komende WK in Duitsland. Zeg nou zelf, welke sterke tegenstanders heeft Oranje de afgelopen jaren gehad? Nee, een wereldtitel zie ik absoluut niet zitten.'

Transfer

In 1957 won Frans de Munck met Fortuna '54 de KNVB-beker, en ook de landstitel leek binnen bereik van de Limburgers. Maar ondanks twee treffers van Henk Angenent verloor de ploeg uit Geleen met 3-2 van Ajax, waardoor de Amsterdammers de hoogste eer voor zich opeisten. Een conflict met medespeler Bram Appel verleidde De Munck tot een transfer naar DOS. 'Volgens Appel was ik schuldig aan het verlies tegen Ajax, meteen liet ik me op de transferlijst zetten. Die man had zelf kans op kans gemist en wees mij als zondebok aan. Dan ben je bij De Munck aan het verkeerde adres. En in Utrecht wilden ze me dolgraag hebben.'

Met de transfer naar DOS was liefst honderdduizend gulden (45 duizend euro) gemoeid. Een enorm bedrag voor die tijd, maar niet in de ogen van De Munck zelf. 'Ik ben de beslissende factor geweest bij De Kanaries en was daarom mijn geld dubbel en dwars waard. DOS had destijds een fantastische voorhoede, die maakte tachtig goals per seizoen. Maar achterin vlogen ze er bijna net zo hard in: vijftig tegengoals. Er móést iets gebeuren, de toenmalige voorzitter Piet Mackaay zag dat goed. Hij zocht niet alleen een goede keeper, maar ook een dirigent. Van dat prijskaartje om mijn nek - een ton was een recordbedrag in die dagen - heb ik nooit last gehad. Ondanks kritische stukken in de plaatselijke kranten werd ik in korte tijd enorm populair bij de Utrechtse voetbalsupporters. En vergeet niet dat ik al 35 was toen we met DOS landskampioen werden.' Toenmalig ploeggenoot Hans Kraay bevestigt die woorden: 'Ach, je mag wel zeggen dat Frans de slagroom op de taart was. Met hem behaalden we eindelijk de landstitel, zijn aandeel mag niet onderschat worden. Zo'n sluitstuk hadden we hard nodig.'

Atleet

De sportieve loopbaan van Frans de Munck duurde van 1944 tot 1960, na Jan Jongbloed was hij de oudste doelman die actief was in de top van het betaalde voetbal. De Munck stopte op zijn 44ste. Het begon allemaal in zijn geboorteplaats Goes, waar zijn vader hem stimuleerde aan sport te gaan doen. 'Ik was eerst het meest geboeid door andere sporten, zoals korfbal, handbal en atletiek', vertelt De Munck. 'Ik ben nog kampioen speerwerpen van Zeeland geweest. Maar uiteindelijk trok het voetballen het meest. Als midvoor bij de A-junioren was ik geregeld topscorer van mijn ploeg, totdat ik mijn knie verdraaide en ging keepen. Met Goes haalden we de nacompetitie en moesten we in actie komen tegen Limburgse clubs. Daardoor haalde Sittardse Boys me over naar Limburg te komen.'

Daarna raakte alles voor de talentvolle junior De Munck in een stroomversnelling. Hij debuteerde in Oranje op 23 april 1949 in De Kuip tegen Frankrijk met een 4-1 overwinning, zijn laatste interland was op 24 april 1960 tegen België (2-1 verlies). Kijkt De Munck, als nestor van 83 jaar, tevreden terug? 'Zonder conflicten met de KNVB zouden het er beduidend meer geweest zijn dan deze reeks van 32. Ik kwam laat in Oranje vanwege een negatieve houding van bondsvoorzitter Karel Lotsy, die moest mij niet. Dat is wel vaker gebeurd met trainers of bestuursleden. Toen Jaap van der Leck het bij DOS overnam van Pepi Gruber, zag hij als nieuwe trainer het ook niet meer in mij zitten. Van Sportclub Enschede werd Jan van de Wint aangetrokken en die aankoop moest natuurlijk meteen in doel. Na een serie nederlagen kwamen ze toch weer bij mij terecht, voorzitter Piet Mackaay gaf eerlijk toe dat de club zich vergist had. Ik heb toen mijn contract alsnog uitgediend.' En met een superieure glimlach: 'Let wel, uiteindelijk wint kwaliteit het altijd.'

Schop onder de kont van een toeschouwer

Een opmerkelijk incident deed zich op 7 maart 1965 voor met Frans de Munck tijdens een wedstrijd tussen Wageningen en Cambuur. Een opgewonden en dronken fan van de thuisclub vond het vlak voor tijd nodig bij de toen al 42-jarige doelman verhaal te halen vanwege de 2-1 achterstand. Daar kreeg hij al snel spijt van, want met een welgemikte schop onder zijn achterwerk werd de voetbalvandaal tot de orde geroepen. De Munck: 'Winnen op De Berg was destijds vrijwel onmogelijk voor tegenstanders, daarom viel die nederlaag rauw op het dak van onze toeschouwers. Na afloop wilden nog meer fans ons te lijf gaan, maar onze trainer Jan Bens was een ex-bokser. Toen deinsde iedereen al gauw terug en konden we toch ongedeerd de kleedkamer bereiken.'

Succestrainer bij amateurs

Frans de Munck heeft als trainer merkwaardigerwijs het meeste succes gehad bij de amateurs. Zo loodste hij de Utrechtse vierdeklasser Minerva in één ruk naar de top van de nationale liefhebbers. De toenmalige voorzitter Bep van der Scheur stuntte door De Zwarte Panter binnen te halen. 'We hadden een lastig elftal, met oud-prof Ben Aarts in de gelederen', vertelt Van der Scheur. 'Maar De Munck stond als eerste op het trainingsveld en ging als laatste weg. Dat maakte indruk op de jongens, de discipline was binnen de kortste keren terug en de resultaten bleven daarom niet uit.' Bij Club Brugge won De Munck als trainer nog wel de nationale beker van België, en Vitesse werd onder zijn technische leiding een stabiele middenmoter. Maar bij Lierse SK timmerde hij daarentegen geenszins aan de weg.

Bron: Nummer 14 februari 2006